Kredi mi, Faktoring mi? KOBİ'ler için Karşılaştırmalı Rehber

KOBİ'ler için kısa vadeli nakit ihtiyacı oluştuğunda iki temel finansman aracı vardır: banka kredisi ve faktoring. Hangisinin daha avantajlı olduğunun cevabı "duruma göre değişir" ama doğru karar için doğru karşılaştırma matrisi gereklidir. Bu yazıda iki yöntemi maliyet, vade, esneklik ve risk açısından karşılaştırıyor; karar verirken kullanabileceğiniz somut bir matris sunuyoruz.

Kredi nedir? Faktoring nedir?

Kredi, bankadan belirli bir vade ve faiz oranı ile alınan borçtur. Geri ödeme genelde aylık eşit taksitler şeklinde olur. KKDF (%15) ve BSMV (%5) gibi vergiler eklenir.

Faktoring, vadeli alacaklarınızı (faturalar, çekler) bir faktoring kurumuna devrederek karşılığında peşin nakit aldığınız işlemdir. Müşteri ödediğinde faktoring kurumu kâr eder; sizin alacağınız vadesinden önce nakde dönüşür.

Maliyet karşılaştırması

Kredi maliyeti

Aylık nominal faiz oranı görünür maliyet olsa da, gerçek maliyet için BSMV ve KKDF eklenir:

Kalem	Açıklama
Nominal faiz	Bankanın açıkladığı oran (örnek: %3,5/ay)
BSMV (%5)	Faiz üzerinden hesaplanır
KKDF (%15)	Faiz üzerinden hesaplanır
Dosya masrafı	Tek seferlik, ana paranın %1-2'si
Hayat sigortası	Genelde 1 yıl üzeri için zorunlu

Faktoring maliyeti

Faktoring üç bileşenden oluşur:

Kalem	Açıklama
Iskonto faizi	Vadeli alacağın peşine çevrilmesi karşılığı (aylık %2-4)
Komisyon	İşlem başına %0,5-2 (alacak tutarı üzerinden)
BSMV (%5)	İskonto + komisyon üzerinden

Sayısal örnek

Bir KOBİ'nin 1.000.000 TL'lik, 60 gün vadeli bir alacağı var. Anlık nakit ihtiyacı için karşılaştırma:

Kredi seçeneği (60 gün, %3,5/ay):
• Faiz: 70.000 TL (2 ay × %3,5)
• KKDF + BSMV: 70.000 × %20 = 14.000 TL
• Dosya masrafı: 12.000 TL
• Toplam maliyet: 96.000 TL (anaparaya ek)

Faktoring seçeneği (60 gün vadeli alacak):
• İskonto: 1.000.000 × %3 × 2 ay = 60.000 TL
• Komisyon: 1.000.000 × %1 = 10.000 TL
• BSMV: 70.000 × %5 = 3.500 TL
• Toplam maliyet: 73.500 TL (peşin alınan tutar 926.500 TL)

Vade ve esneklik

Konu	Kredi	Faktoring
Vade	3-60 ay arası seçilebilir	Alacağın vadesi ile sınırlı (genelde 30-180 gün)
Geri ödeme	Aylık taksitler	Müşteri ödediğinde kapanır
Onay süresi	1-3 hafta	2-7 gün
Teminat	Genelde gerekli (gayrimenkul, çek)	Alacak kendisi teminattır
Kullanım esnekliği	Bir kez alınır, taksit takvimi sabit	Her fatura ayrı işlem olur, devamlılık yok

Hangi durumda hangisi?

Kredi tercih edilmeli ise:

• Nakit ihtiyacı uzun vadeli (6-24 ay)
• Yatırım finansmanı (makine, şube)
• Düzenli aylık geri ödeme yapabilecek nakit akışı var
• Müşteri portföyü çok dağınık (faktoring işi zorlaşır)
• Şirket kredi notu yüksek (düşük faiz alır)

Faktoring tercih edilmeli ise:

• Vadeli satış oranı yüksek, alacak hacmi büyük
• Anlık nakit ihtiyacı (örn. büyük tedarikçi alımı)
• Tek seferlik finansman gerekiyor, sürekli yük istenmiyor
• Kurumsal müşterilere satış var (kabul edilebilir alacaklar)
• Banka kredi limitleri dolmuş ya da pahalı

Karar matrisi

Aşağıdaki sorulara puan verin; toplam puana göre yöntemi seçin:

Soru	Evet	Hayır
Vadeli alacak hacmim büyük mü? (aylık ciro > 500.000 TL)	+2 faktoring	+1 kredi
Kurumsal müşterilere mi satıyorum?	+2 faktoring	+1 kredi
Uzun vadeli (12+ ay) finansman mı gerekli?	+3 kredi	+1 faktoring
Bankada kredi limitim mevcut mu?	+1 kredi	+2 faktoring
Düzenli aylık ödemeyi karşılayabilir miyim?	+2 kredi	+2 faktoring
Acil mi? (3 gün içinde para gerekli)	+3 faktoring	+1 kredi

Üçüncü seçenek: Hibrit yaklaşım

Pek çok KOBİ aslında ikisini birden kullanır:

• Stratejik yatırımlar için orta-uzun vadeli kredi
• Operasyonel nakit dalgalanmaları için açık limit + ihtiyaç anında faktoring

Bu hibrit yaklaşım finansman maliyetini optimum yapar; her aracın güçlü yönü kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Faktoring şirketleri her alacağı kabul eder mi?+

Hayır; faktoring kurumları alacağın kalitesine bakar. Kurumsal müşterilere kesilmiş, vadesi belli, sorunsuz alacaklar tercih edilir. Bireysel müşteri alacakları veya geçmişte ödemesi gecikmiş müşterilerin alacakları reddedilebilir.

Rücu (geri dönüş) hakkı nedir?+

İki tip faktoring vardır: rücu lu ve rücusuz. Rücu lu faktoringde müşteri ödemediği takdirde tutarı faktoring kurumuna geri ödemekle yükümlüsünüz. Rücusuz faktoring riski tamamen faktoring kurumuna devreder ama maliyeti %30-50 daha yüksektir.

Kredi notu düşük olan KOBİ ne yapmalı?+

Kredi notu düşükse banka kredisi pahalıya gelir veya reddedilir. Bu durumda faktoring genelde daha uygun seçenektir çünkü değerlendirme alacağın kalitesine yapılır, sizin kredi notunuza değil.

KKDF nedir, nasıl hesaplanır?+

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu — banka kredilerinin faizinden alınır. Standart oran %15'tir ama bazı ihracat veya yatırım kredilerinde %0 olarak uygulanır. Toplam kredi maliyetine eklenir.